{"id":1664,"date":"2010-05-31T20:31:56","date_gmt":"2010-05-31T18:31:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.dalstroka-innafor.net\/?p=1664"},"modified":"2010-05-31T20:31:56","modified_gmt":"2010-05-31T18:31:56","slug":"opphavsrett-pa-nett-rett-og-slett","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dalstroka-innafor.net\/?p=1664","title":{"rendered":"Opphavsrett p\u00e5 nett, rett og slett"},"content":{"rendered":"

\"\"Eigentleg hadde eg tenkt \u00e5 skriva litt om ungdom, chattespr\u00e5k og digitalhistorie inspirert av Liv Marie Schou<\/a>. Men etter ei interessant hending i dag vert det i steden fokus p\u00e5 eit anna omr\u00e5de som er vel s\u00e5 interessant. Bruk av bilete og opphavsrett.<\/p>\n

Ein tur innom datarommet p\u00e5 skulen i dag gjorde at eg sette i gang litt funderingar omkring det med opphavsrett p\u00e5 nett. Ein har inntrykk av at born\/ungdom no til dags «er s\u00e5 gode p\u00e5 data<\/em>«. Sj\u00f8lvsagt er det ikkje tvil om at dei fleste nok er i stand til \u00e5 kommunisera med vener med hjelp av data. Dei fleste er nok ogs\u00e5 i stand til \u00e5 lasta ned musikk, bilete og video…lovleg og ulovleg.<\/p>\n

I dag fekk eg ikkje berre eit ekspemel p\u00e5 at det, trass i ein skinndigital kompetanse, nok er ein god veg \u00e5 g\u00e5 end\u00e5. Eg stilte sp\u00f8rsm\u00e5let «har du lov \u00e5 nytta dei bileta»<\/em> til ein elev som var i gang med \u00e5 laga ein presentasjon av ein av sine favorittartistar. Ryggmargsrefleksen til eleven vart med eitt aktivert, og eit soleklart ja<\/em>, vart presentert for meg.<\/p>\n

Ok. Her var det ikkje anna enn \u00e5 omformulere seg. Eleven trudde tydelegvis at eg stilte sp\u00f8rsm\u00e5l omkring innhaldet p\u00e5 bileta. Eit fors\u00f8k til vart gjort. Same reaksjon. D\u00e5 eg for tredje gong fors\u00f8kte \u00e5 hinta til eleven om han hadde lov \u00e5 nytta bileta, fekk eg seks par auge mot meg…som om eg skulle vere ein pensjonist. Nokre bortg\u00f8ymde glis av denne forvirra tullebukken av ein l\u00e6rar var og \u00e5 spora. Djupt pust.<\/p>\n

S\u00e5 moralpreika. Sj\u00f8lv om bilete ein finn p\u00e5 internett er lette \u00e5 kopiera inn i ein lysbiletepresentasjon, er det ikkje sj\u00f8lvsagt at ein har anledning til \u00e5 nytta seg av desse. Vil eleven finne p\u00e5 \u00e5 ta med seg varer i ein butikk utan \u00e5 betala for dei? Nei, sj\u00f8lvsagt ikkje. Fors\u00f8ker vidare \u00e5 forklara at det at bileta er tilgjengelig p\u00e5 nettet ikkje automatisk tyder at ein kan nytta desse som ein vil. Og s\u00e5 kjem gullkornet; «det finst noko som heiter opphavsrett og lisensar<\/em>.»<\/p>\n

Nye himlande blikk. Men denne gongen hakket meir sp\u00f8rjande. Eg tek sjansen og k\u00f8yrer p\u00e5. «Sj\u00e5 her», <\/em>seier eg og vrenger opp det eg har av memoriserte nettstadar for s\u00f8k p\u00e5 lovlege bilete. Eg viser dei litt. Let dei pr\u00f8va litt sj\u00f8lv.<\/p>\n

Elevane (5.trinn) ser ut til \u00e5 skj\u00f8na no. Dei oppfattar omsider at eg har eit poeng i innblandinga mi. At eg, tru det eller ei, kan<\/em> noko om det eg snakkar om. Ein elev seier vel det dei fleste blandt dei tenkjer.<\/p>\n

Eg visste ikkje at det var noko som dette. Trudde ein berre kunne bruka det som ligg p\u00e5 Google.<\/em><\/p><\/blockquote>\n

Vel. Her er det Google sj\u00f8lve seier om bruk av bilete, og som st\u00e5r under <\/a>alle<\/a><\/em> bilete ein f\u00e5r opp n\u00e5r ein s\u00f8kjer<\/a> etter med s\u00f8kemotoren<\/em> Google (for bileta ligg sj\u00f8lvsagt ikkje p\u00e5<\/em> Google);<\/p>\n

Image may be subject to copyright.<\/em><\/p><\/blockquote>\n

Ikkje den mest finleste setninga p\u00e5 verdsveven vil eg tru. Men tru meg. Det st\u00e5r der! Meir om dette fr\u00e5 Google sj\u00f8lv, kan ein lese her<\/a>.<\/p>\n

Creative Commons er ein verdsomspennande organisasjon som gjer ein flott jobb for \u00e5 laga ulike lisensar for at ein nettopp skal kunne vite kva ein kan nyttegjere seg av fr\u00e5 internett. Dei har laga seks ulike lisensar<\/a>, og Gisle Hannemyr<\/a> har omsett ein flott gjennomgang av kva det vil seie at noko er underlagt det som heiter <\/a>\u00c5ndsverklova<\/a><\/em>.<\/p>\n

Dermed…neste gong du treng eit bilete til ein illustrasjon. Ver sikker p\u00e5 at du har anledning til \u00e5 nytta det<\/a>!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Eigentleg hadde eg tenkt \u00e5 skriva litt om ungdom, chattespr\u00e5k og digitalhistorie inspirert av Liv Marie Schou. Men etter ei interessant hending i dag vert det i steden fokus p\u00e5 eit anna omr\u00e5de som er vel s\u00e5 interessant. Bruk av bilete og opphavsrett. Ein tur innom datarommet p\u00e5 skulen i dag gjorde at eg sette […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[4,13],"tags":[65,94,155,891,441,538],"class_list":["post-1664","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ikt","category-utdanning","tag-andsverkloven","tag-biletbruk","tag-digital-kompetanse","tag-ikt","tag-lisens","tag-opphavsrett"],"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dalstroka-innafor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1664","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dalstroka-innafor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dalstroka-innafor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dalstroka-innafor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dalstroka-innafor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1664"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/dalstroka-innafor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1664\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dalstroka-innafor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1664"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dalstroka-innafor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1664"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dalstroka-innafor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1664"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}